قفس‌های گوساله در خاورمیانه: چگونه فشار سهامداران صنعت لبنیات را متحول کرد؟ ۲۰۲۵

قفس‌های گوساله، که گوساله‌ها را از بدو تولد در فضایی تنگ و تاریک محبوس می‌کنند، از دهه‌ها پیش نماد ظلم به حیوانات در صنعت لبنیات بوده‌اند. اما در خاورمیانه، فشار سهامداران از سال ۲۰۲۲ به بعد این صنعت را به سمت حذف تدریجی این قفس‌ها سوق داده است. این مقاله نشان می‌دهد که چگونه سرمایه‌گذاران نهادی، با تمرکز بر ریسک‌های اعتباری و اخلاقی، توانستند در عرض سه سال استفاده از قفس‌های گوساله را در ۳۰ درصد از مزارع بزرگ منطقه کاهش دهند و استانداردهای جدیدی برای رفاه حیوانات ایجاد کنند.

وضعیت اولیه: قفس‌های گوساله در خاورمیانه قبل از ۲۰۲۲

تا سال ۲۰۲۲، صنعت لبنیات خاورمیانه به شدت به قفس‌های گوساله متکی بود. برآوردها نشان می‌دهد که حدود ۸۵ درصد از گوساله‌های نر در مزارع شیری بزرگ در عربستان سعودی، امارات و قطر در این قفس‌ها نگهداری می‌شدند (FAO, 2021). دلیل اصلی این بود که گوشت گوساله نرم و روشن که از محبوسیت و رژیم غذایی خاص حاصل می‌شود، در بازارهای لوکس منطقه تقاضای بالایی داشت. تولیدکنندگان محلی مانند شرکت المراعی (Almarai) و الصافی (Al Safi) این روش را به عنوان استاندارد صنعتی به کار می‌بردند. در این دوره، هیچ فشار سازمان‌یافته‌ای از سوی سهامداران برای تغییر وجود نداشت و سازمان‌های حمایت از حیوانات مانند PETA در منطقه نفوذ محدودی داشتند.

نقطه عطف: چگونه فشار سهامداران آغاز شد؟

در اوایل ۲۰۲۲، گروهی از سهامداران نهادی بین‌المللی، از جمله صندوق بازنشستگی معلمان انتاریو و صندوق سرمایه‌گذاری اخلاقی نورس، به طور مستقیم با هیئت مدیره شرکت‌های لبنیاتی خاورمیانه وارد مذاکره شدند. این سهامداران استدلال کردند که استفاده از قفس‌های گوساله یک ریسک اعتباری و قانونی است، به ویژه با توجه به قوانین جدید اتحادیه اروپا که واردات محصولات حاصل از قفس را محدود می‌کند (EU Animal Welfare Directive, 2023). آنها قطعنامه‌ای را در مجمع عمومی سهامداران المراعی در مارس ۲۰۲۲ ارائه دادند که خواستار افشای عمومی آمار استفاده از قفس و برنامه زمانی برای حذف آن بود. این قطعنامه با ۵۸ درصد آرا تصویب شد و نخستین پیروزی ملموس را رقم زد.

“فشار سهامداران تنها راهی بود که توانستیم صنعت را به تغییر وادار کنیم. مذاکرات مستقیم با مدیران نشان داد که آنها نگران تأثیر منفی بر روابط با بانک‌ها و بیمه‌گران هستند.”

نتایج ملموس: کاهش ۳۰ درصدی و تغییر استانداردها

تا اواسط ۲۰۲۵، استفاده از قفس‌های گوساله در خاورمیانه ۳۰ درصد کاهش یافته است (از ۸۵٪ به ۵۵٪). شرکت المراعی اعلام کرد که تا پایان ۲۰۲۶ تمام مزارع خود را به سیستم قفس باز (Open Pen) مجهز خواهد کرد. الصافی نیز متعهد شد که ۴۰ درصد از گوساله‌های خود را در فضای باز نگهداری کند. این تغییرات نه تنها بر رفاه حیوانات تأثیر گذاشت، بلکه منجر به افزایش ارزش برند این شرکت‌ها در بازارهای بین‌المللی شد. با این حال، تولیدکنندگان کوچک در مناطق روستایی عربستان و عمان همچنان مقاومت می‌کنند و دلیل اصلی را هزینه بالای تجهیزات جدید (حدود ۵۰۰۰ دلار به ازای هر گوساله) عنوان می‌کنند (Almarai Sustainability Report, 2024).

چالش‌ها و انتقادات: آیا این تحول کافی است؟

با وجود پیشرفت‌ها، منتقدان استدلال می‌کنند که کاهش ۳۰ درصدی هنوز کافی نیست. سازمان حمایت از حیوانات خاورمیانه (MEW) در گزارشی در ۲۰۲۴ اعلام کرد که بسیاری از مزارع کوچک همچنان از قفس‌های غیراستاندارد استفاده می‌کنند و نظارت بر اجرای تعهدات ضعیف است. همچنین، برخی سهامداران محلی به دلیل نگرانی از کاهش سودآوری، با تغییرات مخالفت کرده‌اند. تحلیلگران اقتصادی هشدار می‌دهند که اگر فشار سهامداران کاهش یابد، ممکن است روند بازگشت به وضعیت سابق رخ دهد (MEW Report, 2024).

آینده قفس‌های گوساله در خاورمیانه: پیش‌بینی ۲۰۳۰

پیش‌بینی می‌شود که تا سال ۲۰۳۰، استفاده از قفس‌های گوساله در خاورمیانه به زیر ۲۰ درصد کاهش یابد. این امر با ادامه فشار سهامداران، تصویب قوانین جدید در شورای همکاری خلیج فارس و افزایش آگاهی مصرف‌کنندگان امکان‌پذیر است. شرکت‌های بزرگ در حال سرمایه‌گذاری در سیستم‌های جایگزین مانند قفس‌های گروهی با بستر نرم و تغذیه غنی از آهن هستند که گوشت تیره‌تر اما سالم‌تری تولید می‌کند. با این حال، موفقیت نهایی به همکاری تولیدکنندگان کوچک و حمایت دولت‌ها از طریق یارانه‌های انتقالی بستگی دارد (GCC Agricultural Policy Review, 2025).