پنج افسانه رایج درباره نحوه پرورش جوجه‌های گوشتی، رد شد

نحوه پرورش جوجه‌های گوشتی در مقیاس صنعتی شامل نگهداری ده‌ها هزار پرنده در سالن‌های سرپوشیده با تراکم بسیار بالا است. این جوجه‌ها از طریق اصلاح نژاد ژنتیکی برای رشد فوق‌العاده سریع انتخاب شده‌اند و در کمتر از ۴۵ روز به وزن کشتار می‌رسند، اغلب در شرایطی که منجر به مشکلات سلامتی و رفاهی جدی می‌شود.

گوشت مرغ یکی از محبوب‌ترین منابع پروتئین در سراسر جهان و ایران است. اما تصویری که بسیاری از ما از یک مزرعه مرغداری در ذهن داریم - پرندگانی که آزادانه در حیاط می‌گردند - با واقعیت تلخ صنعت مدرن فاصله زیادی دارد. امروزه، اکثریت قریب به اتفاق مرغ‌هایی که مصرف می‌کنیم در سیستم‌های صنعتی فشرده‌ای پرورش می‌یابند که برای حداکثر بازدهی و حداقل هزینه طراحی شده‌اند. این سیستم‌ها حول مجموعه‌ای از باورهای رایج شکل گرفته‌اند که اغلب گمراه‌کننده یا کاملاً نادرست هستند. در این مقاله، ما به بررسی دقیق‌تر برخی از این افسانه‌ها می‌پردازیم و حقایق پشت پرده نحوه پرورش جوجه‌های گوشتی را آشکار می‌کنیم.

افسانه ۱: برای تسریع رشد به جوجه‌ها هورمون تزریق می‌شود.

واقعیت: این یکی از رایج‌ترین و ماندگارترین باورهای غلط درباره صنعت طیور است. حقیقت این است که رشد انفجاری جوجه‌های گوشتی مدرن - از یک جوجه چند گرمی به یک پرنده دو کیلوگرمی در حدود شش هفته - نتیجه ده‌ها سال اصلاح نژاد ژنتیکی فشرده است، نه استفاده از هورمون‌های رشد. استفاده از هورمون در پرورش طیور در بسیاری از نقاط جهان، از جمله اتحادیه اروپا، ایالات متحده و ایران، چندین دهه است که غیرقانونی بوده و عملاً نیز غیرعملی است. تزریق هورمون به میلیون‌ها پرنده به صورت جداگانه پرهزینه و ناکارآمد خواهد بود.

با این حال، این رشد سریع ژنتیکی بدون هزینه نبوده است. بدن این پرندگان برای تحمل این سرعت رشد طراحی نشده است. در نتیجه، بسیاری از جوجه‌های گوشتی از مشکلات سلامتی دردناکی رنج می‌برند. طبق گزارش انجمن جهانی حمایت از حیوانات (World Animal Protection, 2021)، حدود ۳۰ درصد از جوجه‌های گوشتی در سطح جهان به دلیل رشد سریع دچار مشکلات شدید پا هستند که حرکت را برایشان دشوار و دردناک می‌کند. همچنین، فشار بر قلب و ریه‌ها به حدی است که نارسایی قلبی و سندرم مرگ ناگهانی در میان این پرندگان شایع است.

افسانه ۲: مرغ‌های «بدون قفس» (Cage-Free) در شرایط طبیعی زندگی می‌کنند.

واقعیت: برچسب «بدون قفس» تصویری از پرندگانی را تداعی می‌کند که آزادانه در مراتع سرسبز می‌چرخند. اما در مورد جوجه‌های گوشتی، این برچسب تقریباً بی‌معنی است. برخلاف صنعت تخم‌مرغ که در آن استفاده از قفس‌های باتری رایج بوده، جوجه‌های گوشتی تقریباً هرگز در قفس پرورش داده نمی‌شوند. آنها به طور استاندارد در سالن‌های بزرگ و سرپوشیده بر روی زمین نگهداری می‌شوند. بنابراین، تقریباً تمام گوشت مرغی که می‌خرید، از نظر فنی «بدون قفس» است.

مسئله اصلی در این سیستم‌ها، تراکم بسیار بالای جمعیت است. در یک سالن صنعتی معمولی، ده‌ها هزار پرنده در فضایی محدود جمع می‌شوند. در پایان دوره رشد، هر پرنده فضایی کمتر از یک برگه کاغذ A4 برای زندگی در اختیار دارد. این تراکم شدید حرکت را محدود می‌کند، باعث استرس می‌شود و کیفیت هوا را به دلیل تجمع آمونیاک ناشی از فضولات به شدت کاهش می‌دهد که می‌تواند منجر به سوختگی پوست و مشکلات تنفسی شود. برچسب‌هایی مانند «Free-Range» یا «ارگانیک» ممکن است استانداردهای بالاتری را تضمین کنند، اما تعاریف آنها می‌تواند متغیر باشد و دسترسی به فضای باز ممکن است در عمل بسیار محدود باشد.

“تمرکز تک‌بعدی بر ژنتیک رشد سریع، سیستم‌های فیزیولوژیکی جوجه‌های گوشتی را به نقطه شکست رسانده است. ما شاهد حیواناتی هستیم که اسکلت و سیستم قلبی-عروقی آنها قادر به پشتیبانی از توده عضلانی‌شان نیست.”

افسانه ۳: آنتی‌بیوتیک‌ها فقط برای درمان پرندگان بیمار استفاده می‌شوند.

واقعیت: این یکی از خطرناک‌ترین افسانه‌ها با پیامدهای مستقیم برای سلامت انسان است. در حالی که آنتی‌بیوتیک‌ها برای درمان بیماری‌ها ضروری هستند، در مرغداری‌های صنعتی به طور گسترده به عنوان یک اقدام پیشگیرانه (پروفیلاکتیک) برای جلوگیری از شیوع بیماری در گله‌های پرتراکم و همچنین برای تحریک رشد استفاده می‌شوند. شرایط غیربهداشتی و استرس‌زای این سالن‌ها، پرندگان را مستعد ابتلا به عفونت می‌کند و صنعت برای مقابله با این خطر، به دوزهای پایین و مداوم آنتی‌بیوتیک در خوراک یا آب پرندگان متکی است.

این استفاده بیش از حد و نادرست، زمینه‌ساز اصلی بحران جهانی مقاومت ضدمیکروبی (AMR) است. باکتری‌ها در این محیط به آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم می‌شوند و این باکتری‌های مقاوم می‌توانند از طریق زنجیره غذایی یا محیط به انسان منتقل شوند و عفونت‌هایی را ایجاد کنند که درمان آنها دشوار یا غیرممکن است. سازمان بهداشت جهانی (WHO) مقاومت آنتی‌بیوتیکی را یکی از ۱۰ تهدید بزرگ بهداشت عمومی در جهان اعلام کرده است. تخمین زده می‌شود که حدود ۷۰٪ از کل آنتی‌بیوتیک‌های فروخته شده در سطح جهان در حیوانات پرورشی استفاده می‌شود (گزارش سازمان ملل، ۲۰۱۹).

افسانه ۴: مرغداری یک کسب‌وکار کوچک و خانوادگی است.

واقعیت: در حالی که ممکن است مرغداری‌های کوچک و خانوادگی هنوز وجود داشته باشند، صنعت جهانی طیور تحت سلطه تعداد انگشت‌شماری از شرکت‌های چندملیتی غول‌پیکر است. این شرکت‌ها کل زنجیره تأمین را کنترل می‌کنند: از تولید جوجه‌های اصلاح‌شده ژنتیکی و خوراک گرفته تا قرارداد با پرورش‌دهندگان و فرآوری و توزیع گوشت. این مدل که «یکپارچه‌سازی عمودی» نامیده می‌شود، قدرت عظیمی را در دستان این شرکت‌ها متمرکز کرده است.

بسیاری از کشاورزان به جای اینکه مستقل باشند، به عنوان پیمانکار برای این شرکت‌های بزرگ کار می‌کنند. آنها مالک زمین و سالن‌ها هستند و وام‌های سنگینی برای ساخت و تجهیز آنها دریافت می‌کنند، اما شرکت مادر، مالک پرندگان، خوراک و دارو است و تمام تصمیمات کلیدی را اتخاذ می‌کند. این سیستم کشاورزان را در یک چرخه بدهی و وابستگی گرفتار می‌کند و قدرت چانه‌زنی کمی برای بهبود شرایط یا دستمزد خود دارند. بنابراین، تصویر کشاورز مستقلی که با افتخار محصولات خود را پرورش می‌دهد با ساختار قدرت در صنعت مدرن مرغداری همخوانی ندارد.

افسانه ۵: فرآیند کشتار کاملاً انسانی است.

واقعیت: مقررات در بسیاری از کشورها بر لزوم بی‌حس کردن پرندگان قبل از کشتار تأکید دارد تا فرآیند تا حد امکان بدون درد باشد. با این حال، روش‌های مورد استفاده و سرعت خطوط تولید اغلب این هدف را تضعیف می‌کنند. روش رایج، یعنی بی‌حسی با حمام آب الکتریکی، با مشکلات متعددی همراه است. پرندگان در حالت وارونه به قلاب‌هایی آویزان می‌شوند که می‌تواند باعث شکستگی استخوان‌ها شود. سپس سر آنها از درون یک حمام آب که جریان الکتریسیته دارد عبور می‌کند.

اگر پرندگان به دلیل اندازه‌های متفاوت یا تلاش برای فرار، سر خود را بالا بگیرند، ممکن است به درستی بی‌حس نشوند و شوک‌های دردناکی را تجربه کنند. این پرندگان سپس در حالی که کاملاً هوشیار هستند به مرحله تیغ برش گلو می‌رسند. تحقیقات انجام شده توسط نهادهای اروپایی نشان می‌دهد که درصد قابل توجهی از پرندگان ممکن است به طور ناقص بی‌حس شوند (گزارش EFSA, 2020). سرعت خطوط کشتار مدرن، که می‌تواند بیش از ۱۰,۰۰۰ پرنده در ساعت را پردازش کند، نظارت دقیق و رسیدگی به مشکلات فردی را تقریباً غیرممکن می‌سازد و رنج حیوانات را در آخرین لحظات زندگی‌شان افزایش می‌دهد.