కోళ్లకు యాంటీబయాటిక్స్ ఇవ్వడం బ్యాక్టీరియా వల్ల వచ్చిన నిర్ధారిత వ్యాధిని చికిత్స చేయడానికి మాత్రమే పశువైద్యుడి పర్యవేక్షణలో జరగాలి; ఆరోగ్యంగా ఉన్న మందను వేగంగా పెంచడానికి లేదా ప్రతి వ్యాధిని ముందుగానే అడ్డుకోవడానికి ఇవ్వడం బాధ్యతాయుత పద్ధతి కాదు. ఋతువులతో మారే వేడి, తేమ, రవాణా ఒత్తిడి వ్యాధి ప్రమాదాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు, కానీ ఏ కాలానికీ ఒకే ఔషధ సూచన ఉండదు.
కోళ్లకు యాంటీబయాటిక్స్ ఎందుకు ఇస్తారు?
బ్యాక్టీరియా సంక్రమణను పశువైద్యుడు గుర్తించినప్పుడు, మందు ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉన్నదని అంచనా వేసి చికిత్సకు యాంటీబయాటిక్ ఇవ్వవచ్చు. ఒకే మందులో అనేక కోళ్లు ఉన్నప్పుడు సంక్రమణ వేగంగా వ్యాపించే ప్రమాదం ఉంటుంది; అయినా అనుమానం మాత్రమే మందు మొదలుపెట్టడానికి సరిపోదు. పక్షుల లక్షణాలు, మరణాల నమూనా, పొలం చరిత్ర, సాధ్యమైనప్పుడు ప్రయోగశాల పరీక్షలను కలిపి నిర్ణయం తీసుకోవాలి.
బ్యాక్టీరియా కాకుండా వైరస్, పరాన్నజీవి, విషపూరిత ఆహారం, అధిక వేడి, గాలి నాణ్యత సమస్యలు కూడా కోళ్లలో అనారోగ్యాన్ని కలిగిస్తాయి. అలాంటి కారణాలకు యాంటీబయాటిక్ తగిన చికిత్స కాదు. లక్షణాలు కనిపించగానే మందు కలిపిన నీటిని యాదృచ్ఛికంగా ఇవ్వడం నిజమైన కారణాన్ని గుర్తించడాన్ని ఆలస్యం చేసి, మందుల ఎంపికను మరింత కష్టతరం చేయవచ్చు.
కొన్నిసార్లు ఒకే మందులోని పక్షులకు సంక్రమణ నిర్ధారణ అయిన తర్వాత, ఇంకా లక్షణాలు చూపని వాటికీ పశువైద్యుడు పరిమిత చికిత్స సూచించవచ్చు. ఇది నిర్దిష్ట వ్యాధి ప్రమాదాన్ని అంచనా వేసి, ఎంతమందికి ఎంతకాలం అవసరమో నిర్ణయించినప్పుడే సముచితం. నిరంతరం మందు కలిపిన మేత లేదా నీరు ఇవ్వడం, వేగంగా బరువు పెరగాలని మందు వాడడం మాత్రం యాంటీమైక్రోబియల్ నిర్వహణకు విరుద్ధం.
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ వైద్యపరంగా ముఖ్యమైన యాంటీమైక్రోబియల్ మందులను ఆరోగ్యవంతమైన ఆహార జంతువుల్లో వృద్ధి పెంపు కోసం వాడకూడదని సిఫారసు చేసింది (ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ, 2017). ఆహార జంతువులకు మనుషుల వైద్యంలో కీలకమైన మందులను అవసరం లేకుండా వినియోగించకుండా చూడాలని కూడా సంస్థ సూచిస్తుంది. ఇది ప్రతి కోడి మాంసంలో అవశేషాలున్నాయని చెప్పడం కాదు; వినియోగం స్పష్టమైన అవసరం, పర్యవేక్షణతో ఉండాలని చెబుతుంది.
“యాంటీమైక్రోబియల్ నిరోధకత ప్రపంచ ప్రజారోగ్యానికి ఎదురవుతున్న ప్రధాన ప్రమాదాల్లో ఒకటి.”
ఏప్రిల్–జూన్: వేసవిలో ఏ జాగ్రత్తలు ముఖ్యం?
వేసవిలో పౌల్ట్రీ మందుల్లో వేడి ఒత్తిడి, తగినంత నీరు అందకపోవడం, గాలి ప్రసరణ లోపం అనారోగ్యాన్ని పెంచవచ్చు; వీటిని యాంటీబయాటిక్స్తో నేరుగా పరిష్కరించలేం. కోళ్లు నీడ, నిరంతర శుభ్రమైన నీరు, సరైన గాలి మార్పిడి పొందుతున్నాయా అని రైతు పరిశీలించాలి. ఏ మందు వాడాలన్నది మాత్రం వ్యాధి నిర్ధారణ, పశువైద్య సలహాపైనే ఆధారపడాలి.
తెలంగాణలోని హైదరాబాద్, వరంగల్, కరీంనగర్ పరిసరాల్లోనూ, ఆంధ్రప్రదేశ్లోని రాయలసీమ, కోస్తా జిల్లాల్లోనూ వేడి తీవ్రత, తేమ ఒకేలా ఉండవు. పశుగృహపు పైకప్పు, నీటి తొట్టెల పరిశుభ్రత, పక్షుల సాంద్రత, విద్యుత్ లేదా గాలి ప్రసరణలో అంతరాయం వంటి స్థానిక అంశాలను చూసి చర్యలు తీసుకోవాలి. ఒక ప్రాంతంలో పనిచేసిన నిర్వహణ పద్ధతి మరో పొలానికి యథాతథంగా సరిపోతుందని అనుకోకూడదు.

వినియోగదారులకు ఈ కాలంలో ముఖ్యమైనది మాంసం ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందన్న వివరాలు సాధ్యమైనంతవరకు తెలుసుకోవడం, చల్లగా నిల్వచేసిన ఉత్పత్తిని ఎంచుకోవడం, రవాణా సమయంలో ఎక్కువసేపు ఎండలో ఉంచకపోవడం. మాంసం తాజాదనాన్ని కేవలం రంగు లేదా వాసనతో నిర్ధారించలేం. దుకాణం పరిశుభ్రత, చల్లని నిల్వ, ముడి మాంసాన్ని ఇతర ఆహారాల నుంచి వేరుగా ఉంచుతున్నారా అనే విషయాలను గమనించాలి.
జూలై–సెప్టెంబర్: వర్షాకాలంలో ఏం గమనించాలి?
వర్షాకാലంలో нойరు నిల్వ, తడి నేల, తగినంత గాలి రాకపోవడం పక్షుల ఆరోగ్యాన్ని, పశుగృహ పరిశుభ్రతను దెబ్బతీయవచ్చు. తడి పరుపును తొలగించడం, తాగునీటి పాత్రలను క్రమం తప్పకుండా శుభ్రం చేయడం, కొత్తగా వచ్చే పక్షులను విడిగా గమనించడం వంటి నివారణ చర్యలు అవసరం. వర్షాకాలం వచ్చిందని మందు కలిపిన నీరు ఇవ్వడం సరైన ముందస్తు జాగ్రత్త కాదు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ తీరప్రాంతాల్లో భారీ వర్షం, వరదలు లేదా రవాణా అంతరాయాలు కోళ్ల దాణా, పక్షుల తరలింపు, చల్లని నిల్వను ప్రభావితం చేయవచ్చు. తెలంగాణలో గ్రామీణ రహదారులు దెబ్బతిన్నప్పుడు పశువైద్య సేవలు ఆలస్యమయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. అలాంటి పరిస్థితుల్లో అనారోగ్య పక్షులను వేరుగా ఉంచి, వెంటనే స్థానిక పశువైద్యుడిని సంప్రదించడం మంచిది; పాత మందు సీసా లేదా పొరుగువారి సూచన ఆధారంగా చికిత్స చేయకూడదు.
వర్షాకాలంలో మాంసం కొనుగోలు చేసిన వెంటనే చల్లని నిల్వలో పెట్టాలి. ముడి కోడి మాంసం నుంచి కారే ద్రవం కూరగాయలు, వండిన అన్నం, పప్పు లేదా ఊరగాయను తాకకుండా మూతపెట్టిన పాత్రలో ఉంచండి. నీరు నిలిచిన మార్కెట్ ప్రాంతాల్లో అమ్మకం జరుగుతున్నప్పుడు చల్లని నిల్వ పరికరాలు పనిచేస్తున్నాయా, మాంసం మూతపెట్టబడిందా అని ప్రత్యేకంగా గమనించండి.
అక్టోబర్–మార్చి: పండుగలు, సంక్రాంతి సమయంలో ఏమి చూడాలి?
చల్లని నెలల్లోనూ యాంటీబయాటిక్ అవసరాన్ని నిర్ణయించేది ఋతువు కాదు, వ్యాధి నిర్ధారణే. దీపావళి నుంచి సంక్రాంతి వరకు మాంస కొనుగోళ్లు, రవాణా, మార్కెట్ రద్దీ పెరిగే ప్రాంతాల్లో పరిశుభ్రమైన విక్రయం, చల్లని నిల్వ, పక్షుల మూలం తెలుసుకోవడంపై దృష్టి పెట్టండి. పండుగ విందుకు కొనుగోలు చేసిన మాంసాన్ని ఇంటికి తెచ్చాక ఆలస్యం చేయకుండా చల్లబరచండి.
ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలో సంక్రాంతి సందర్భంగా కోడి పందాల పేరుతో పక్షులను గాయపరచడం, చట్టవిరుద్ధంగా పోరాటాలకు ఉపయోగించడం కూడా జంతు సంక్షేమ సమస్య. జంతు క్రూరత్వ నివారణ చట్టం, 1960 కింద జంతువులను క్రూరత్వానికి గురిచేయడం నిషిద్ధం; సుప్రీంకోర్టు కోడి పందాలపై చట్ట అమలును రాష్ట్రాలకు గుర్తుచేసింది (సుప్రీంకోర్టు తీర్పు, 2018). అలాంటి సందర్భాల్లో పక్షుల రవాణా లేదా గాయాలకు మందు ఇవ్వడం వాటి వినియోగాన్ని నైతికం చేయదు. స్థానిక అధికారులకు సమాచారం ఇవ్వడం, పోరాటాలకు మద్దతు ఇవ్వకపోవడం జంతు సంక్షేమానికి సహకరిస్తుంది.
మకర సంక్రాంతి భోజనంలో పప్పు, అన్నం, నువ్వులు, వేరుశెనగ, కాలానుగుణ కూరగాయలు వంటి పదార్థాలతో తృప్తికరమైన వంటకాలు చేయవచ్చు. జంతు ఉత్పత్తుల వినియోగాన్ని తగ్గించాలనుకునే కుటుంబాలకు పెసరపప్పు, కందిపప్పు, శెనగలు, సోయా వంటి మొక్కల ఆధారిత ప్రోటీన్ ఎంపికలు అందుబాటులో ఉంటాయి. ఇలా భోజనాన్ని మార్చుకోవడం వ్యక్తిగత ఎంపిక; అదే సమయంలో కోళ్ల నిర్వహణలో ఔషధ నియంత్రణ అవసరాన్ని కూడా ఇది చెరిపివేయదు.
| కాలం | ప్రాంతీయ పరిస్థితి, కాలానుగుణ ఆహారం | చేయాల్సిన పని |
|---|---|---|
| ఏప్రిల్–జూన్ | వేడి తీవ్రత; మామిడి, దోసకాయ వంటి వేసవి పదార్థాలు | పొలాల్లో నీరు, నీడ, గాలి ప్రసరణను మెరుగుపరచాలి; కొనుగోలు చేసిన మాంసాన్ని త్వరగా చల్లబరచాలి. |
| జూలై–సెప్టెంబర్ | తేమ, భారీ వర్షం, తీరప్రాంత రవాణా అంతరాయాలు; స్థానిక ఆకుకూరలు | తడి పరుపును తొలగించి నీటి పాత్రలు శుభ్రం చేయాలి; ముడి మాంసాన్ని కూరగాయలు, వండిన పదార్థాల నుంచి వేరుగా ఉంచాలి. |
| అక్టోబర్–డిసెంబర్ | వాతావరణ మార్పులు, దీపావళి కొనుగోళ్లు; కూరగాయలు, పప్పు వంటలు | మార్కెట్లో చల్లని నిల్వ, శుభ్రతను గమనించాలి; పశువైద్య నిర్ధారణ లేకుండా మందు ఇవ్వకూడదు. |
| జనవరి–మార్చి | సంక్రాంతి, పంట పండుగలు; నువ్వులు, వేరుశెనగ, పప్పులు | కోడి పందాలను ప్రోత్సహించకూడదు; మాంసాన్ని వేరుగా నిల్వచేసి పూర్తిగా ఉడికించాలి. |
| ఏ కాలమైనా | పౌల్ట్రీ, కోస్తా చేపలు–రొయ్యల సరఫరా గొలుసులు | జలచర పెంపకంలోనూ నిర్ధారణ, పశువైద్య సలహా, ఔషధ ఉపసంహరణ కాలం అవసరం; మందుల్ని నీటిలో నిరంతరం కలపరాదు. |
బాధ్యతాయుత వినియోగం, మాంస భద్రతను ఎలా నిర్ధారించాలి?
బాధ్యతాయుత వినియోగానికి వ్యాధి నిర్ధారణ, సరైన మందు, ఖచ్చితమైన మోతాదు, పరిమిత చికిత్స వ్యవధి, ఔషధ ఉపసంహరణ కాలం అనే ఐదు అంశాలు అవసరం. ఉపసంహరణ కాలం అంటే చికిత్స ముగిసిన తర్వాత ఆ జంతువు నుంచి వచ్చే మాంసం లేదా గుడ్లను ఆహారంగా విక్రయించే ముందు తప్పనిసరిగా వేచి ఉండాల్సిన వ్యవధి. అది మందు, జంతువు, మోతాదు, వినియోగ సూచనలపై ఆధారపడుతుంది; రైతు అంచనాతో తగ్గించరాదు.
భారతదేశంలో పశువైద్య ఔషధాల విక్రయం, వినియోగం ఔషధ నియంత్రణ చట్టాలు, నియమాలకు లోబడి ఉంటాయి; కోళ్ల మందుకు ఏకైక సమగ్ర జాతీయ వినియోగ నిషేధం ఉందని ఊహించరాదు. కోలిస్టిన్ను ఆహార జంతువులు, పక్షులు, రొయ్యలు, చేపలలో వినియోగించడాన్ని భారత ప్రభుత్వం నిషేధించింది (భారత ప్రభుత్వ ఔషధాల సాంకేతిక సలహా బోర్డు, 2019). ఆహారంలో ఔషధ అవశేషాలకు సంబంధించిన ప్రమాణాలను భారత ఆహార భద్రత, ప్రమాణాల ప్రాధికార సంస్థ నియంత్రిస్తుంది. నియమాలు మారవచ్చు కాబట్టి వాణిజ్య వినియోగదారులు తాజా అధికారిక నోటిఫికేషన్ను పరిశీలించాలి.
ఔషధ నిరోధకత అంటే బ్యాక్టీరియా మందును తట్టుకుని బతికి, వ్యాపించే సామర్థ్యం పెరగడం. ఇది కోడికి ఇచ్చిన మందు నేరుగా మనిషిలో నిరోధకత కలిగిస్తుందని సరళంగా చెప్పలేం. అయితే మందుల అధిక వినియోగం నిరోధక సూక్ష్మజీవుల ఎంపిక, వ్యాప్తికి తోడ్పడుతుంది; అవి జంతువులు, మనుషులు, ఆహారం, నీరు, పర్యావరణం మధ్య ప్రయాణించగలవు. దీనిని మానవ ఆరోగ్యం, జంతు ఆరోగ్యం, పర్యావరణాన్ని కలిపి చూసే ‘ఒకే ఆరోగ్యం’ దృక్పథం పరిశీలిస్తుంది.
2019లో బ్యాక్టీరియా యాంటీమైక్రోబియల్ నిరోధకత ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 12.7 లక్షల మరణాలకు ప్రత్యక్ష కారణమై, 49.5 లక్షల మరణాలతో సంబంధం కలిగి ఉందని పరిశోధకులు అంచనా వేశారు (The Lancet, 2022). ‘සම්බන්ධం కలిగి ఉంది’ అనే సంఖ్యలో నిరోధకతతో పాటు වෙනත් காரணాలు ఉన్న మరణాలూ ఉన్నాయి; ఈ రెండు సంఖ్యలను కలిపి లెక్కించకూడదు. ఈ అంచనా కోళ్లకే పరిమితమైనది కాదు, అయినా వైద్యం, పశుపోషణ రెండింటిలోనూ మందుల బాధ్యతాయుత వినియోగం ఎందుకు ముఖ్యం అన్నది స్పష్టం చేస్తుంది.
ఆహార జంతువుల యాంటీబయాటిక్ వినియోగం: 2010 అంచనా, ఎంపిక చేసిన దేశాలు
ఈ గణాంకాలు 2010లోని ఆహార జంతువుల మొత్తం వినియోగ అంచనాలు; ఇవి ఒక్క పౌల్ట్రీ రంగానికీ, నేటి భారతదేశానికీ వర్తించే తాజా లెక్కలు కావు. ఆ కాలపు పరిమాణాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడతాయి, కానీ నేటి స్థానిక పరిస్థితిని చెప్పవు. భారతదేశపు కోళ్ల ఫారాల వినియోగంపై రాష్ట్రాలవారీ, జాతులవారీగా పోల్చదగిన సమగ్ర తాజా గణాంకాలు పరిమితంగా ఉండటంతో, 2010 సంఖ్యను ప్రస్తుత వినియోగానికి ప్రత్యామ్నాయంగా చూపడం తగదు.
| అంశం | బాధ్యతాయుత చర్య | తప్పించాల్సిన పద్ధతి |
|---|---|---|
| వ్యాధి చికిత్స | పశువైద్య నిర్ధారణ, సరైన మందు, రికార్డు నిర్వహణ | లక్షణం చూసి స్వయంగా మందు ఎంచుకోవడం |
| మోతాదు, వ్యవధి | వైద్య సూచన ప్రకారం పూర్తి చికిత్స | మోతాదు తగ్గించడం, మిగిలిన మందు పంచుకోవడం |
| మాంస విక్రయ సమయం | ఔషధ ఉపసంహరణ కాలం పూర్తయ్యాకే విక్రయం | కాలం పూర్తికాకముందే వధించడం లేదా అమ్మడం |
| दुकాణం, సరఫరా | පිරිසිදු පරිසරය, చల్లని నిల్వ, సరఫరా వివరాలు | ఎండలో లేదా గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఎక్కువసేపు ఉంచడం |
| ఇంటి వంట | ముడి మాంసాన్ని వేరు ఉంచి, పూర్తిగా ఉడికించడం | ఒకే కత్తి, పలకను కడగకుండా మళ్లీ వాడడం |
కోడి మాంసాన్ని కొనుగోలు చేసి సురక్షితంగా వండే ఆరు దశలు
- 1
అమ్మకపు స్థలాన్ని చూడండి
పరిశుభ్రమైన ప్రదేశం, పనిచేస్తున్న చల్లని నిల్వ, ముడి మాంసాన్ని కప్పి ఉంచడం ఉన్నాయా గమనించండి. దుర్వాసన లేదా రంగు ఒక్కటే భద్రతకు నమ్మదగిన పరీక్ష కాదని గుర్తుంచుకోండి.
- 2
మూలం గురించి అడగండి
మాంసం ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది, ఎప్పుడు వధించారు, చల్లగా నిల్వ చేశారా అని విక్రేతను అడగండి. మందుల వాడకానికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు తెలియకపోవచ్చు; తెలియనిదాన్ని ధృవీకరించిన సమాచారంగా భావించవద్దు.
- 3
మాంసాన్ని వేరుగా తీసుకెళ్లండి
ముడి కోడి మాంసాన్ని మూసిన సంచిలో ఉంచి, సిద్ధంగా తినే పదార్థాలు, కూరగాయల నుంచి వేరుగా తీసుకెళ్లండి. ఇంటికి వచ్చిన వెంటనే చల్లబరచండి; వంట ఆలస్యమైతే చల్లని నిల్వలో ఉంచండి.
- 4
వంట స్థలాన్ని శుభ్రం చేయండి
ముడి మాంసం తాకిన చేతులు, కత్తి, పలక, పాత్రలను సబ్బుతో కడగండి. అదే పరికరాన్ని కడగకుండా ఉల్లిపాయలు, టమాటాలు, వండిన అన్నం లేదా పప్పుకు వాడకండి.
- 5
పూర్తిగా ఉడికించండి
మాంసం మధ్యభాగం కూడా పూర్తిగా ఉడికేలా చూడండి; బయట రంగు మారిందని మాత్రమే సిద్ధమైందని నిర్ణయించవద్దు. అందుబాటులో ఉంటే ఆహార థర్మామీటర్ను ఉపయోగించి సురక్షిత అంతర్గత ఉష్ణోగ్రతను తనిఖీ చేయండి.
- 6
మందులపై అనుమానం ఉంటే నివేదించండి
చట్టవిరుద్ధ మందు వినియోగం లేదా అనారోగ్య పక్షుల విక్రయంపై ఆధారమైన సమాచారం ఉంటే స్థానిక పశుసంవర్ధక శాఖ, ఆహార భద్రత అధికారిని సంప్రదించండి. ఇంట్లో మిగిలిన యాంటీబయాటిక్ను తీసుకోవద్దు, జంతువుకు స్వయంగా ఇవ్వవద్దు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
కోళ్లకు యాంటీబయాటిక్స్ ఎందుకు ఇస్తారు?+
కోళ్లలో బ్యాక్టీరియా సంక్రమణను పశువైద్యుడు గుర్తించినప్పుడు చికిత్స కోసం యాంటీబయాటిక్స్ ఇవ్వవచ్చు. వైరస్లు, వేడి ఒత్తిడి లేదా ప్రతి అనారోగ్యానికి ఇవి పరిష్కారం కావు. మందు, మోతాదు, వ్యవధి, ఉపసంహరణ కాలాన్ని పశువైద్యుడు నిర్ణయించాలి; వేగంగా పెరుగుదల కోసం ఆరోగ్యకరమైన కోళ్లకు యాంటీబయాటిక్ ఇవ్వడం బాధ్యతాయుత వినియోగం కాదు.
యాంటీబయాటిక్స్ వాడిన కోడి మాంసం తినడం సురక్షితమేనా?+
కోళ్లకు మందు ఇచ్చారనే ఒక్క కారణంతో ప్రతి మాంసం ప్రమాదకరమని చెప్పలేం. మందు సూచన ప్రకారం వాడారా, ఉపసంహరణ కాలం పూర్తయ్యాక వధించారా, ఆహార అవశేష ప్రమాణాలు పాటించారా అన్నవి కీలకం. వినియోగదారులు విశ్వసనీయ విక్రేతను ఎంచుకుని మాంసాన్ని చల్లగా నిల్వచేసి పూర్తిగా వండాలి; వంట ఔషధ అవశేషాలను తొలగించదు.
యాంటీబయాటిక్స్ కోడి మాంసం నుంచి వంటలో పోతాయా?+
సాధారణ వంట సూక్ష్మజీవుల ప్రమాదాన్ని తగ్గించగలదు, కానీ ఔషధ అవశేషాలను పూర్తిగా తొలగిస్తుందని హామీ లేదు. అవశేషాల నియంత్రణకు కోళ్లకు మందు సరిగ్గా ఇవ్వడం, పశువైద్యుడు సూచించిన ఉపసంహరణ కాలం పాటించడం, అధికారిక ఆహార ప్రమాణాలను అమలు చేయడం అవసరం. అందుకే వంట ఒక్కటే ఔషధ భద్రతా చర్య కాదు.
కోళ్లలో యాంటీమైక్రోబియల్ నిరోధకత అంటే ఏమిటి?+
బ్యాక్టీరియా యాంటీబయాటిక్ మందులను తట్టుకుని బతికే సామర్థ్యం పొందినప్పుడు యాంటీమైక్రోబియల్ నిరోధకత అంటారు. అవసరం లేకుండా, తప్పు మోతాదులో లేదా ఎక్కువకాలం మందులు వాడటం నిరోధక బ్యాక్టీరియా ఎంపికకు దోహదం చేయవచ్చు. అవి జంతువులు, మనుషులు, ఆహారం, పర్యావరణం మధ్య వ్యాపించే అవకాశం ఉండటంతో బాధ్యతాయుత వినియోగం ప్రజారోగ్యానికీ ముఖ్యం.
వేసవి లేదా వర్షాకాలంలో కోళ్లకు ముందుగానే మందు ఇవ్వాలా?+
వేసవి, వర్షాకాలం వచ్చినంత మాత్రాన కోళ్లకు ముందస్తుగా యాంటీబయాటిక్ ఇవ్వకూడదు. వేడి కాలంలో నీరు, నీడ, గాలి ప్రసరణను మెరుగుపరచండి; వర్షాకాలంలో తడి పరుపు, మురికి నీరు, గాలి నిలిచిపోవడాన్ని నియంత్రించండి. వ్యాధి లక్షణాలు కనిపిస్తే పశువైద్యుడిని సంప్రదించాలి; ఋతువు ఒక్కటే మందు ఇవ్వడానికి కారణం కాదు.










