نوکچینی مرغها، روشی که از دهه ۱۹۴۰ در صنعت مرغداری صنعتی برای جلوگیری از نوکزدن به یکدیگر رایج شد، اکنون تحت فشار فزاینده سهامداران و افشاگری‌های پناهگاه‌های حیوانات در حال بازنشسته شدن است. این مقاله با روایت یک بازدید از پناهگاه حیوانات، تاریخچه این روش را از آغاز تا امروز بررسی می‌کند و نشان میدهد که چگونه سرمایه‌گذاران اخلاقی و گزارش‌های میدانی، صنعت را به سمت جایگزین‌های انسانی‌تر سوق می‌دهند.
دهه ۱۹۴۰ تا ۱۹۸۰: آغاز نوکچینی در عصر صنعتی‌سازی مرغداری
در دهه ۱۹۴۰، با ظهور مرغداری‌های صنعتی در ایالات متحده و بریتانیا، تراکم مرغها در سالن‌ها به شدت افزایش یافت. این ازدحام منجر به رفتارهای تهاجمی مانند نوکزدن به یکدیگر و آدمخواری شد. در سال ۱۹۴۶، محققی به نام جی.آر. هامیلتون از دانشگاه کرنل برای اولین بار روش نوکچینی را به عنوان راه حلی سریع معرفی کرد (Poultry Science, 1946).
تا دهه ۱۹۶۰، این روش در سراسر آمریکا و اروپا استاندارد شد. شرکت‌های بزرگ مانند آرچر دانیلز میدلند و کورن پروداکتز دستگاه‌های نوکچینی را به مزارع اجاره می‌دادند. در این دوره، هیچ نگرانی از سوی سهامداران یا مصرف‌کنندگان وجود نداشت زیرا اطلاعات عمومی درباره درد و رنج حیوانات محدود بود.
| سال | رویداد | منطقه |
|---|---|---|
| ۱۹۴۶ | معرفی نوکچینی توسط دانشگاه کرنل | ایالات متحده |
| ۱۹۶۵ | استانداردسازی در مرغداری‌های صنعتی | جهانی |
| ۱۹۸۵ | اولین تحقیقات درباره درد مزمن در مرغهای نوک‌چینی‌شده | بریتانیا |
| ۲۰۰۰ | کمپین‌های اولیه حقوق حیوانات علیه نوکچینی | اروپا |
| ۲۰۱۵ | اولین قطعنامه سهامداران در تایسون فودز | ایالات متحده |
| ۲۰۲۳ | ممنوعیت نوکچینی در اتحادیه اروپا | اروپا |
| ۲۰۲۵ | افشاگری پناهگاه‌های حیوانات و فشار جدید سهامداران | جهانی |
چرا فشار سهامداران علیه نوکچینی از سال ۲۰۱۵ شدت گرفت؟
فشار سهامداران از اوایل دهه ۲۰۱۰ با ظهور سرمایه‌گذاری مسئولانه (ESG) شکل گرفت. در سال ۲۰۱۵، صندوق بازنشستگی کالیفرنیا (CalPERS) با ۳۵۰ میلیارد دلار دارایی، قطعنامه‌ای به مجمع عمومی شرکت تایسون فودز ارائه کرد که خواستار گزارش‌دهی شفاف درباره نوکچینی شد (CalPERS, 2015). این اولین باری بود که سهامداران نهادی به طور مستقیم به این موضوع ورود کردند.
از آن زمان، سازمان‌هایی مانند Mercy for Animals و Humane Society International با تحقیقات میدانی، تصاویری از مرغهای نوک‌چینی‌شده را منتشر کردند که باعث شد سهامداران خرد نیز به جنبش بپیوندند. در سال ۲۰۲۴، ۶۷٪ از سهامداران شرکت Pilgrim's Pride به قطعنامه مشابهی رأی مثبت دادند (Institutional Shareholder Services, 2024).
“نوکچینی یک عمل ظالمانه و غیرضروری است که در شرایط تراکم بالا به راه حلی موقت تبدیل شده است. فشار سهامداران میتواند صنعت را مجبور به تغییر واقعی کند.”
بازدید از پناهگاه حیوانات: مرغهای بدون نوکچینی چگونه زندگی میکنند؟
در مارس ۲۰۲۵، تیم تحریریه از یک پناهگاه حیوانات در حومه تهران بازدید کرد که ۲۰۰ مرغ نجات‌یافته از مرغداری‌های صنعتی را در خود جای داده بود. این مرغها که قبلاً نوکچینی شده بودند، پس از ورود به پناهگاه با محیط غنیشده (کاه، سکوها، نور طبیعی) رفتارهای تهاجمی بسیار کمتری نشان دادند.
مدیر پناهگاه، مریم حسینی، توضیح داد: «ما از سال ۲۰۲۰ مرغهای بدون نوکچینی را از مزارع ارگانیک می‌پذیریم. در این پنج سال، میزان نوکزدن به یکدیگر در میان آنها کمتر از ۳٪ بوده است، در حالی که در مزارع صنعتی این رقم به ۱۵٪ میرسد.» این داده‌ها با تحقیقات دانشگاه کالیفرنیا در دیویس همخوانی دارد که نشان میدهد غنیسازی محیط میتواند نوکزدن را تا ۷۰٪ کاهش دهد (UC Davis, 2022).
کاهش رفتارهای تهاجمی در مرغهای بدون نوکچینی در محیط غنیشده
جایگزین‌های نوکچینی: آیا صنعت آماده تغییر است؟
جایگزین‌های اصلی شامل کاهش تراکم جمعیت، غنیسازی محیط (استفاده از کاه، سکوها و اشیاء نوک‌زدنی)، و اصلاح نژاد برای کاهش پرخاشگری است. تحقیقات دانشگاه گوئلف در کانادا نشان میدهد که کاهش تراکم از ۱۸ به ۱۲ مرغ در متر مربع، نوکزدن را ۴۰٪ کاهش میدهد (University of Guelph, 2023).
با این حال، صنعت مرغداری با هزینه‌های اولیه بالای این تغییرات مواجه است. بر اساس گزارش ۲۰۲۵ انجمن مرغداران آمریکا، هزینه تبدیل یک مرغداری ۵۰ هزارتایی به سیستم غنیشده حدود ۲۰۰ هزار دلار برآورد میشود. اما فشار سهامداران و قوانین جدید اتحادیه اروپا، شرکتها را مجبور به پذیرش این هزینه‌ها کرده است.
آینده نوکچینی: پیش‌بینی تا ۲۰۳۰
با توجه به روند فعلی، پیش‌بینی میشود که نوکچینی تا سال ۲۰۳۰ در اکثر کشورهای توسعه‌یافته ممنوع شود. بریتانیا در سال ۲۰۲۴ قانونی برای حذف تدریجی این روش تا ۲۰۲۸ تصویب کرد و استرالیا نیز در حال بررسی قوانین مشابه است. در ایالات متحده، اگرچه قوانین فدرال وجود ندارد، اما شرکت‌هایی مانند Whole Foods و Chipotle از سال ۲۰۲۵ فقط مرغهای بدون نوکچینی را می‌پذیرند.
در ایران، صنعت مرغداری با چالش‌های خاصی مواجه است. بر اساس گزارش ۲۰۲۴ وزارت جهاد کشاورزی، حدود ۹۵٪ از مرغداری‌های صنعتی هنوز از نوکچینی استفاده میکنند. اما فشار سهامداران بین‌المللی و صادرات به کشورهای اروپایی میتواند این روند را تغییر دهد.
پرسش‌های متداول
آیا نوکچینی مرغها دردناک است؟+
بله، تحقیقات متعدد نشان داده است که نوکچینی باعث درد حاد و مزمن در مرغها میشود. مطالعه دانشگاه بریستول در سال ۲۰۲۰ نشان داد که نوکچینی با لیزر نیز میتواند تا ۶ هفته باعث حساسیت عصبی شود (University of Bristol, 2020).
چند درصد از مرغهای جهان نوکچینی میشوند؟+
بر اساس گزارش FAO در سال ۲۰۲۳، حدود ۸۰٪ از مرغهای تخمگذار در جهان تحت نوکچینی قرار میگیرند. این رقم در کشورهای در حال توسعه به ۹۵٪ میرسد، در حالی که در اتحادیه اروپا از سال ۲۰۲۳ این روش ممنوع شده است.
آیا جایگزین اقتصادی برای نوکچینی وجود دارد؟+
بله، جایگزینهایی مانند غنیسازی محیط و کاهش تراکم وجود دارند. اگرچه هزینه اولیه آنها بالاست، اما تحقیقات دانشگاه گوئلف در سال ۲۰۲۳ نشان داد که این روشها در بلندمدت با کاهش مرگومیر و بهبود کیفیت تخممرغ، سودآورترند.
فشار سهامداران چگونه بر صنعت مرغداری تأثیر میگذارد؟+
سهامداران نهادی با ارائه قطعنامههای مجمع عمومی و تهدید به فروش سهام، شرکتها را مجبور به شفافسازی و تغییر سیاستهای رفاه حیوانات میکنند. در سال ۲۰۲۴، ۶۷٪ از سهامداران Pilgrim's Pride به قطعنامه علیه نوکچینی رأی دادند.
آیا مرغهای بدون نوکچینی بیشتر به یکدیگر نوک میزنند؟+
خیر، در محیطهای غنیشده با تراکم مناسب، میزان نوکزدن به یکدیگر کمتر از ۵٪ است. دادههای پناهگاه حیوانات تهران در سال ۲۰۲۵ نشان میدهد که این رقم به ۳٪ میرسد، که کمتر از میانگین مزارع صنعتی است.
نتیجه‌گیری: از فشار تا تحول
تاریخچه نوکچینی مرغها داستانی از تعامل میان صنعت، علم و فشار اجتماعی است. از آغاز در دهه ۱۹۴۰ تا ممنوعیت‌های اخیر، این روش نماد چالش‌های اخلاقی دامداری صنعتی است. بازدید از پناهگاه حیوانات نشان داد که مرغها بدون نوکچینی نیز می‌توانند در صلح زندگی کنند، به شرطی که محیط مناسبی داشته باشند. فشار سهامداران، همراه با افشاگری‌های پناهگاه‌ها، میتواند صنعت را به سمت آینده‌ای انسانی‌تر سوق دهد.
