Đạo đức giết mổ Kosher và Halal: Đánh giá phúc lợi động vật từ góc độ khoa học 2024

Các phương pháp giết mổ Kosher và Halal, vốn có nguồn gốc từ luật tôn giáo Do Thái và Hồi giáo, yêu cầu động vật phải còn ý thức khi bị cắt cổ mà không gây choáng trước. Điều này khác biệt đáng kể so với các tiêu chuẩn giết mổ thường thấy ở nhiều quốc gia, nơi gây choáng là bắt buộc để làm mất ý thức của động vật trước khi cắt tiết, và gây ra mối lo ngại đáng kể về đạo đức giết mổ Kosher và Halal về mức độ đau đớn mà động vật phải chịu.

Lịch sử và nguyên tắc cơ bản của việc giết mổ không gây choáng là gì?

Việc giết mổ Kosher (Shechita) và Halal (Dhabiḥa) có lịch sử hàng ngàn năm, bắt nguồn từ các văn bản tôn giáo như Torah và Qur'an. Nguyên tắc cốt lõi là làm cho động vật chết nhanh chóng và ít đau đớn nhất có thể thông qua một nhát cắt sạch sẽ, sắc bén, một lần duy nhất vào cổ họng, nhằm cắt đứt tất cả các mạch máu và khí quản chính. Các tín đồ cho rằng kỹ thuật này đảm bảo dòng máu chảy ra tối đa, điều này quan trọng cho sự 'tinh khiết' của thịt và làm mất ý thức nhanh chóng do thiếu máu lên não (Schwartzkopff et al., 2012).

Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu khoa học hiện đại đã đặt câu hỏi về tuyên bố này, đặc biệt là khi so sánh với các phương pháp giết mổ có gây choáng trước. Mục tiêu của các quy tắc tôn giáo không chỉ dừng lại ở phương pháp cắt, mà còn bao gồm các quy định về cách đối xử với động vật trước khi giết mổ, chẳng hạn như không được làm tổn thương chúng và phải đảm bảo chúng được nghỉ ngơi.

Khoa học nói gì về cảm giác đau đớn của động vật trong giết mổ không gây choáng?

Nhiều bằng chứng khoa học cho thấy việc không gây choáng trước có thể gây ra đau đớn và căng thẳng đáng kể cho động vật. Các nghiên cứu về điện não đồ (EEG) trên động vật cho thấy hoạt động não liên quan đến nhận thức và đau đớn có thể tiếp tục trong vài giây, thậm chí hàng phút sau khi cắt cổ mà không gây choáng (Grandin, 2010; EFSA, 2012).

Một nghiên cứu của Ủy ban An toàn Thực phẩm Châu Âu (EFSA) năm 2012 kết luận rằng việc không gây choáng có thể dẫn đến «đau đớn và khó chịu đáng kể» cho động vật trước khi mất ý thức. Thời gian từ lúc cắt đến khi mất ý thức hoàn toàn có thể dao động từ vài giây đến hơn một phút tùy thuộc vào loài và kỹ năng của người giết mổ. Trong thời gian này, động vật có thể trải qua một loạt các phản ứng sinh lý và hành vi cho thấy sự sợ hãi, đau khổ và đau đớn.

Phúc lợi động vật bị ảnh hưởng như thế nào bởi các tiêu chuẩn giết mổ tôn giáo?

Mặc dù các phương pháp giết mổ Kosher và Halal truyền thống được xây dựng trên ý định giảm thiểu đau đớn cho động vật vào thời điểm giết mổ, sự khác biệt chính giữa chúng và các phương pháp hiện đại nằm ở việc gây choáng. Các tiêu chuẩn giết mổ Halal và Kosher thường đưa ra các quy tắc nghiêm ngặt về việc xử lý động vật trước khi giết mổ, chẳng hạn như không được chứng kiến việc giết mổ của những con khác và phải được cho ăn uống đầy đủ (Council of European Rabbis, 2019).

Tuy nhiên, những quy định này không thể loại bỏ hoàn toàn khả năng động vật cảm nhận được cơn đau cấp tính khi bị một vết cắt lớn trên cổ mà không có bất kỳ sự giảm đau nào. Trong bối cảnh công nghiệp hóa, khi số lượng động vật được giết mổ rất lớn, việc duy trì tiêu chuẩn cao về kỹ năng của người giết mổ và độ sắc bén của dao để đảm bảo mỗi nhát cắt đều hoàn hảo là một thách thức lớn (Compassion in World Farming, 2014).

““Dữ liệu khoa học rõ ràng chỉ ra rằng việc gây choáng động vật trước khi giết mổ làm giảm đáng kể đau đớn và căng thẳng của chúng. Việc không gây choáng là một mối lo ngại lớn về phúc lợi động vật trong thực tế.””

Những chiến thắng và tranh cãi chính xung quanh đạo đức giết mổ tôn giáo là gì?

Trong những năm gần đây, đã có nhiều tranh luận và chiến dịch vận động nhằm cải thiện phúc lợi động vật trong giết mổ tôn giáo. Một số quốc gia như Đan Mạch, Thụy Điển, Na Uy, Iceland, Slovenia và Bỉ đã ban hành luật yêu cầu gây choáng trước đối với tất cả các động vật, bao gồm cả những loài được giết mổ theo nghi thức tôn giáo (Eurogroup for Animals, 2018). Điều này đã gây ra tranh cãi giữa các nhóm phúc lợi động vật và cộng đồng tôn giáo, những người coi đây là sự vi phạm quyền tự do tín ngưỡng.

Tuy nhiên, nhiều cơ quan cấp chứng nhận Halal trên thế giới đã bắt đầu cho phép hoặc khuyến nghị gây choáng có thể đảo ngược (reversible stunning) – tức là gây choáng sao cho động vật vẫn còn sống và có thể hồi phục nếu không bị cắt tiết. Đây được coi là một bước tiến đáng kể, dung hòa giữa các yêu cầu tôn giáo và các tiêu chuẩn phúc lợi động vật hiện đại (Malaysian Department of Islamic Development, JAKIM, 2011).