Gebelik kısrağı serumu (PMSG), etikette yalnızca bir hormon adı olarak görünse de, gerçekte Arjantin pampalarından Çin ilaç fabrikalarına, Avrupa veteriner kliniklerinden ABD'deki süt çiftliklerine uzanan, hayvan refahı, işçi sömürüsü ve iklim krizi açısından ağır bedeller içeren bir tedarik zincirinin ürünüdür. Bu sistem haritası, her bir durakta etiketin neyi gizlediğini adım adım ortaya koymaktadır.
Gebelik Kısrağı Serumu (PMSG) Nedir?
PMSG, 1930'larda keşfedilmiş ve 1950'lerden itibaren ticari olarak üretilmeye başlanmıştır. Günümüzde yıllık küresel pazar büyüklüğünün 200 milyon dolar civarında olduğu tahmin edilmektedir (MarketsandMarkets, 2023). Üretim süreci, kısrakların zorla döllenmesi, gebelik boyunca düzenli kan alımı ve yavru atların akıbeti gibi ciddi etik sorunları beraberinde getirir.
Tedarik Zinciri Haritası: Kaynaktan Tabağa
PMSG tedarik zinciri, coğrafi olarak birbirinden kopuk ancak ekonomik olarak sıkı bağlarla örülmüş dört ana duraktan oluşur. Her durak, hayvan refahı, işçi hakları ve iklim krizi açısından farklı riskler taşır. Aşağıdaki tablo, bu zinciri hop-by-hop olarak özetlemektedir.
| Durak | Bölge/Ülke | Açıklama | Refah Riski | İşçi Riski | İklim Riski | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. Kaynak Çiftlikleri | Arjantin, Uruguay, Çin | Kısrakların zorla döllenmesi, gebelik takibi ve kan alımı | Yüksek: Zorla gebelik, sık kan alımı, yavru atların satışı/kesimi | Orta: Düzensiz istihdam, düşük ücretler, kırsal yoksulluk | Yüksek: Mera tahribatı, su tüketimi, metan emisyonu | ||||||||||||||
| 2. Kan Toplama Merkezleri,Arjantin (Buenos Aires çevresi), Çin (İç Moğolistan),Kısraklardan alınan kanın santrifüj edilerek serumun ayrıştırılması,Yüksek: Hijyen eksikliği, hayvan başına 5-10 litre kan alımı, ölüm riski,Yüksek: Kan yoluyla bulaşan hastalık riski, koruyucu ekipman yetersizliği,Orta: Atık kanın bertarafı, enerji tüketimi | 3. İşleme Tesisleri,Çin (Şanghay, Pekin), Hollanda, Almanya,Ham serumun saflaştırılması, liyofilizasyonu ve farmasötik formülasyonu,Düşük: Endüstriyel standartlar, hayvanla doğrudan temas yok,Düşük-Orta: Kimyasal maruziyet, vardiyalı çalışma düzeni,Yüksek: Kimyasal atık, enerji yoğun süreçler, karbon ayak izi,4. Dağıtım ve Perakende,Küresel (AB, ABD, Brezilya, Hindistan),Veteriner klinikleri, tohumlama merkezleri, çevrimiçi satış platformları,Düşük: Ürün kullanım aşamasında doğrudan hayvan refahı riski yok,Düşük: Lojistik sektörü standart çalışma koşulları,Orta: Soğuk zincir lojistiği, karbon emisyonu,5. Tüketici (Çiftlik Hayvanları),Küresel (sığır, koyun, keçi yetiştiriciliği),PMSG'nin sığır ve koyunlarda kızgınlık senkronizasyonu için kullanımı,Yüksek: Hormonal müdahale, çoğul gebelik riski, yavru kaybı,Düşük: Çiftlik işçileri için düşük risk,Orta: Yoğun hayvancılık kaynaklı emisyon artışı | [object Object] | [object Object] | [object Object] | [object Object] | [object Object] | [object Object] | [object Object] | [object Object] | [object Object] | [object Object] | [object Object] | [object Object] | [object Object] | [object Object] | [object Object] | [object Object] | [object Object] | [object Object] |
